Давоми як ҳафта бештар аст, ки дар ҳама доираҳову ҳалқаҳои адабиву илмӣ ва, умуман, дар миёни кулли ҳамватанон дар бораи як мавзуъ – иқдоми тақдими “Шоҳнома” аз ҷониби Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сухан рафта истодааст. Ҷомеа ин навидро хеле нек қабул кард ва он рӯз ба рӯз ҳамовозии бештар пайдо намуда истодааст. Бешубҳа, ин тасмим давоми дигар иқдомҳои беназири Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар роҳи соҳибмаърифат намудани ҷомеа мебошад.
Тақдими “Шоҳнома”-и безаволи Фирдавсӣ аз ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҳар як оилаи тоҷик ин хидмати беназир дар тӯли қарнҳо барои халқи соҳибтамаддуни мо мегардад. “Шоҳнома” барои шинохти имрӯзу гузаштаи халқи мо уфуқнамост. Ҳамзамон, дар чандин ҷилд бо тиражи 2-3 миллион нусха ба нашр расонидани ин шоҳасари безавол хароҷоту масрафи молии андак нест. Яъне қатъи назар аз ҳама масрафҳо ҳадафу мароми Роҳбари давлат боз ҳам маърифатманд гардонидани халқи куҳанбунёди тоҷик аст, ки дар натиҷаи ноадолатиҳои таърихӣ аз махзани илму адабу фарҳанги миллӣ дар фосилаҳо қарор гирифта буд.
Ҳамагон огаҳанд, ки бо дастури Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 30-солагии Истиқлолияти давлатӣ ба ҳар як хонадони тоҷик чандин миллион нусха китоби “Тоҷикон”-и Бобоҷон Ғафуров ҳадя гардид. Ин дастовези маънавӣ халқи тоҷикро рӯҳбаландиву садоқати бештар бахшида тавонист. Дар шароити тезутунди ҷаҳонишавӣ, ки дар равандҳои он бархӯрди фарҳангҳо бештар ба назар мерасад, нашр гаштани ин китоб ва тақдими он тадбири саривақтист. Зеро, дар ин раванд фарҳангҳои бузург фарҳангҳои кучакро фуру мебаранд ва ғафлату бетафовутиҳо боиси аз байн рафтани миллатҳову халқиятҳои алоҳида мегарданд. Иқдоми навбатӣ низ дар ҳошияи ҳамин ҳадаф – таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ қарор мегирад.
Боиси қаноатмандист, ки дар Ватани маҳбубамон зина ба зина мутолиаи китоб ба як анъанаву ҷараёни бузург табдил ёфта истодааст. Яъне алакай маълум гардидааст, ки китобдӯстиву китобхонии миллӣ ин худ ватандориву ватандӯстӣ мебошад ва дар баробари ин ҳатман олами бузурги маънавияту ахлоқро фаро мегирад. Бо шарофати ин иқдоми Роҳбари давлат акнун дар мисоли “Шоҳнома”-и безавол барин асарҳо мо ба олами гузаштаи худ ошно мешавему хаёлан сафар менамоем. Дар ҳар як достон, ҳар як манзара, ҳар як макону замони асар мо ватанрову асолати худро меёбему мешиносем. “Шоҳнома”-и Ҳаким Фирдавсӣ бо нишон додани симои ҳама қаҳрамониҳо ин бедор кардани муҳаббати ватандорӣ ва дӯст доштани ватан аст. Албатта, ба таври комилу густурда ташхиси тамоми ҷузъиёти “Шоҳнома”-и безавол вазифаву рисолати бузурги муҳаққиқони соҳаи адабиётшиносӣ мебошад. Хуб аст, ки то ин замон дар ин самт таҳқиқоти гуногуне аз ҷониби олимони адабиётшиноси мо сурат гирифтаанд. Аммо ин иқдом боз ҳам шумораи муҳаққиқону завқмандони асарро бештар карда метавонад.
Бо андак мутолиа низ метавон пайхас намуд, ки “Шоҳнома” дар баробари қаҳрамониву ватандӯстӣ фарогирандаи садҳо мавзӯи ахлоқист. Ҳеҷ китобе ба монанди “Шоҳнома”-и Фирдавсӣ уфуқҳои васеъро дар интихоби мавзӯот фарогир нест. Донишу ақл, некиву бадӣ, иффату покдоманӣ, муҳаббату адоват, садоқату хиёнат, қаҳрамониву ватандорӣ ва амсоли ин муҳимтарин мавзуъҳое мебошанд, ки шоири бузург – Абулқосим Фирдавсӣ дар партави ҳар як достон нозукона матраҳ намудааст. Муҳимтар аз ҳама, мутолиаи оммавии “Шоҳнома” ин таҳкимдиҳандаи худшиносии миллии халқи тоҷик мебошад.
Садсолаҳо ва ахиран 70 соли замони Шӯравӣ моро аз асолати аҷдодӣ дур афканда буданд. Тақдими «Шоҳнома» ин марҳами захми садсолаҳост. Миллату халқи китобхон ҳамеша муваффақ аст. Набудани китобу аҳамият надоштани он дар ҷомеа ин холигаҳе дар ҳаёти халқ мебошад ва инро Пешвои миллат, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дарк менамоянд. Хондани китоб зиндагии моро, гуфтору пиндору кирдори моро тағйир медиҳад ва дар муқобили ҳама ҷараёну таҳдидҳои мафкуравӣ садди устувор мебошад. Он андеша дуруст аст, ки чигуна шахс будани инсонро ду омил муайян менамояд: …нахуст ҳалқаи афроде, ки дар миёни онҳо қарор дорем ва баъдан китобҳое, ки онҳоро хондаем. Яъне китобе дар мисоли “Шоҳнома” мураббии бузург аст. Зеро,“Шоҳнома” забонро меомӯзад, “Шоҳнома” тарбия менамояд, “Шоҳнома” қаҳрамониро дар ботинҳо мепарварад ва “Шоҳнома” шаҳодатномае дар қадимиву бостонӣ будани халқи тоҷик мебошад.
Аҳли фазлу адаб аз ҳама бештар дарк мекунад, ки иқдоми навбатии Пешвои муаззами миллат чӣ қимату чӣ ҳикмат дорад. Ин иқдом барои ҳазорсолаҳои дигар аҳамияти вижа хоҳад дошт. Мавҷудияту бақои ҳазорсолаҳои миллати куҳанбунёди моро таъмин хоҳад кард. Табиист, ки тақдими ин китоб ба ҳар як хонадони тоҷик ба ваҷҳи мутолиа мебошад. Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон хеле хуб дарк менамоянд, ки “Тоҷикон” ва “Шоҳнома” бузургтарин мактаб дар тарбияи худшиносии миллӣ мебошанд.
Як мушоҳидаи чанд соли охир шояд барои аксар аҳли зиё маълуму равшан бошад. Чандин озмунҳои ҷумҳуриявӣ ҳамагӣ дар давоми чор соли охир бо сарпарастии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти китобхонӣ роҳандозӣ гардидаанд. Эҳсос мешавад, ки мардум ба таври муназзам рӯ ба китобхонӣ оварда истодаанд. Дар заминаи ин озмунҳову чорабиниҳо чанд соли охир китоб хондан ва умуман маърифати мутолиа дар ҷомеаи мо раванду суръати хосеро касб кардааст. Ин ҷараён як заминаи наву умедбахш дар таҳкими маорифи миллӣ низ мебошад.
Ин озмунҳову тақдими китобҳои пурқимати аҷдодони мо ҳадафу марому нақшаҳои амиқеро дар ниҳоди худ нигоҳ медоранд. Ин ҳама чораву тадбирҳо танҳо барои имрӯз нест ва натоиҷу маҳсули он баъдтар маълуму возеҳ хоҳад гардид. Рӯзе ҳатман шоҳид мешавему мебинем, ки ин ҳама миллатсозии навини мо ва рафъи захму реши ҳазорсолаҳост.
Дар партави ин иқдоми Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон имкон ҳаст, ки дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дар пояи факултетҳои филология, журналистика, забонҳои Осиёву Аврупо, таърих ва ғайра маҳфилҳои доимоамалкунандаи шоҳномахониро роҳандозӣ кард. Ҳамчунин дар доираи озмунҳои донишгоҳӣ метавон озмуни беҳтарин ровии “Шоҳнома”-ро ташкил намуд. Мавриди зикр аст, ки шогирдону устодони донишгоҳи миллӣ дар ҳама ин гуна озмунҳо пешсафанд ва дар минбаъда низ намунаи ибрат мегарданд.
Хуллас иқдоми навбатӣ аз ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таҳрики бузурге дар таҳкими маънавиёту фарҳанги миллӣ ва бақои давлатдории тоҷикон хоҳад буд. Иқдоми Пешвои миллат руҳи Фирдавсиро шод кард. Иқдоми тақдими “Шоҳнома” ин тақдими хазинаи пурбаҳо ба миллати тоҷик аст.
Қобилҷон ХУШВАХТЗОДА,
Бахтиёри ҚУТБИДДИН,
Устодони ДМТ
