Дар фазои пуртаниши сиёсии ҷаҳони муосир, ки хатари буҳронҳои доимӣ ва муноқишаҳои фаромиллӣ беш аз ҳар вақти дигар эҳсос мешавад, ташаббусҳои воқеӣ ва амалӣ барои ҳифзи сулҳ аҳаммияти таърихӣ касб кардаанд. Дар ин замина, пешниҳоди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон оид ба эълони “Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда”, ки бори дигар дар ҷараёни иҷлоси 80-уми Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид садо дод, ҳамчун иқдоми созанда ва инсондӯстона дар сатҳи глобалӣ пазируфта мешавад.
Ин пешниҳод вокуниши мустақим ба воқеиятҳои ногувори ҷаҳони муосир аст. Имрӯз на танҳо минтақаҳои ҷудогона, балки тамаддуни башарӣ ҳамчун як организми ягона таҳти фишорҳои зиёди низоъ, терроризм, ифротгароӣ, таҳдидҳои рақамӣ, қочоқи силоҳ, афзоиши идеологияҳои нафратангез ва шикасти муколама қарор дорад.
Нақши ниҳодҳои байналмилалӣ ва кишварҳои калидӣ дар бисёре маврид коҳиш ёфта, роҳҳо ба сӯи муколама маҳдуд шудаанд. Дар чунин шароит, даъвати Тоҷикистон ба эълони даҳсолаи сулҳ бо нигариш ба наслҳои оянда, як андешаи дурбин ва масъулиятшиносона аст, ки ҷаҳонро ба бознигарии сиёсати сулҳсозӣ ва барқарории муколамаи умумибашарӣ водор мекунад.
Пешниҳоди мазкур заминаи роҳандозии як раванде аст, ки дар он давлатҳо на фақат бар пояи манфиат, балки бар асоси арзишҳои муштарак, масъулияти таърихӣ ва эҳтиром ба ҳуқуқи башар фаъолият мекунанд. Ин даҳсола метавонад асоси нави сиёсати байналмилалиро бар мабнои ҳамкорӣ, таҳаммул, ҳамзистӣ ва омӯзиши фарҳанги сулҳгузорӣ гузорад.
Тоҷикистон бо пешниҳоди ин ташаббус, таҷрибаи нодири сулҳбарқароркунии дохилии худро ба ҷаҳониён пешниҳод мекунад. Сулҳи тоҷик, ки пас аз ҷанги шаҳрвандӣ ба даст омад, намунаи равшани муколамаи миллӣ ва созишкорӣ дар асоси ормонҳои умумибашарӣ буд. Имрӯз ҳамон фарҳанги сулҳ ва музокирот дар сиёсатҳои хориҷии Тоҷикистон идома ёфта, ба ташаббусҳои муҳими байналмилалӣ табдил ёфтаанд.
Ҷумҳурии Тоҷикистон дар солҳои охир бо пешниҳодҳои барҷаста ва муваффақ, аз қабили Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028”, Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо, пешниҳоди таъсиси Маркази минтақавии зеҳни сунъӣ ва ахиран ташаббус оид ба “Соли байналмилалии маърифати ҳуқуқӣ”, худро ҳамчун кишвари ташаббускори глобалӣ дар масъалаҳои ҳаётан муҳим муаррифӣ кардааст. Ҳамаи ин иқдомҳо дар маҷмӯъ, як фазои ҳамкории байналмилалиро ба миён меоранд, ки дар маркази он арзишҳои сулҳ, рушди устувор ва муколамаи тамаддунҳо қарор доранд.
Даҳсолаи пешниҳодшуда метавонад ба платформае табдил ёбад, ки дар он кишварҳо барои мубодилаи таҷриба дар соҳаи сулҳсозӣ, татбиқи барномаҳои омӯзишӣ дар муассисаҳои таълимӣ, таҳияи барномаҳои тарбиявии зидди ифротгароӣ, мусоидат ба ширкатҳои байналмилалӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ барои ташвиқи фарҳанги таҳаммулпазирӣ ва ҳамзистӣ саҳм мегузоранд. Аз ин нуқтаи назар, ин даҳсола бояд бо дастгирии Созмони Милали Муттаҳид ва кишварҳои узв бо нақшаҳои мушаххас, меъёрҳои арзёбӣ ва платформаи ҳамкорӣ амалӣ гардад.
Сулҳи ҳақиқӣ танҳо ба маънои набудани ҷанг нест. Сулҳи воқеӣ дар таҳаммул, риояи ҳуқуқи башар, баробарии имкониятҳо, ҳифзи муҳити зист, амнияти озуқаворӣ ва маорифи дастрас ифода меёбад. Аз ҳамин ҷост, ки даъвати Тоҷикистон ба эълони ин даҳсола, сулҳро ҳамчун як фазои мукаммали зиндагӣ барои наслҳои имрӯзу фардо мефаҳмад.
Бо пешниҳод намудани “Даҳсолаи таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда”, Тоҷикистон боз як маротиба собит сохт, ки ҳарчанд як кишвари хурд дар масоҳат, аммо бузург дар дидгоҳ ва масъулиятшиносии глобалӣ аст. Дар ҳоле ки бисёре аз кишварҳои абарқудрат ба рақобатҳои геополитикӣ машғуланд, Тоҷикистон бо рӯи овардан ба ҳамкорӣ, оромиш ва манфиатҳои умумбашарӣ, дидгоҳе пешниҳод мекунад, ки метавонад ба ҷаҳони олудаи ихтилофҳо умед бахшад.
Ҷаҳон дар остонаи як қарори таърихист: бо ин ташаббус ҳамкорӣ кунад ё хатари идомаи низоъҳои беохирро ба дӯш гирад.
Он кишварҳое ки сулҳро як арзиши муҳими тамаддуни инсонӣ мешуморанд, бояд ин ташаббуси Тоҷикистонро дастгирӣ кунанд ва ба даҳсола на ҳамчун як шиор, балки ҳамчун фурсат барои таъмини зиндагии шоистаи инсон дар асри XXI нигаранд.
ОДИНАЗОДА Латофат Амиршо,
директори Коллеҷи омӯзгории шаҳри Кӯлоб,
номзади илмҳои педагогӣ, дотсент
